یونیفم په ملګرو ملتونو کی د ښځو وجهی صندوق دی. دغه پانګه نوښتی پروګرامونو او ستراتژیو ته مالی او تخنیکی مرسته برابر وی څو د ښځو توانمندی او د جنسیت برابری بهترکړای شي.

د دولت د همغږۍ د هغو له لارې، د ملګرو ملتونو د نورو ایجنسیو او نا دولتی شریکانو سره د افغانستان د یونیفم مرام دا دی، چی د ښځو لپاره امکانات زیات کړی تر څو چی پراختیا په یوه ډیره د برابری او پآیښت لرونکی پروسی باندی بدله کړي.

د افغانستان ښځو وضعیت

نفوس

د افغانستان د نفوسو ۴۸.۹ فیصده ښځه دي.

سیاسی برخه اخیستنه

ښځي د ملی شورا ۲۷ فیصده جوړوی (۶۸ څوکۍ د ولسی جرګی له ۲۴۹ څوکیو څخه او ۲۳ د مشرانو جرګی له ۱۰۲ څو کیوڅخه).
ښځی د ولایتی شوراګانو له ۴۲۰ څوکیو څخه ۱۲۱ څوکۍ په واک کی لري.
ښځی د ټولو ملکی مامورینو۲۶ فیصده جوړوي.
د هغو ښځو شمیر چی د ټول تاکنو لپاره چی نومونه لیکلی وو په ۴۱.۵ فیصدو څخه په ۲۰۰۴ کی ۴۴ فیصدو ته په ۲۰۰۵ کی زیات شو.

خو بیاهم:
د کابینې یوازی یوه غړی ښځینه ده.
پوره شمیر ښځو شتون نه درلود چی د ولایتی انتخاباتو ۱۲۴ونډه پوره کړی او دا لازمه شوه چی نارینه و ته ورکړای شوی وای.
په 2004 کال:
په ۳۷ فیصدو افغانانو باور درلود چی ښځی د رای ورکولو لپاره د خلپلو نارینه خپلوان اجازی ته اړتیا لری.
۳۵ فیصده ښځو باور درلود چی دوی به د رای ورکولو اجازه ونه لرې.
۱۸ فیصده نارینه دا منله چی دوی به ښځی پری نږدی چی رایه ورکړی.

 

» Back to top

 

د کار په ځواک کی برخه اخیستنه

فیصده د کرنی کارکوونکی ښځینه دی.
ښځی له ۵۰ تر ۶۰ فیصدو د نارینه و د سلو فیصدو په مقایسه مزد تر لاسه کوي.
په کابل کی څه نا څه ۵۰۰۰۰ د جنګ کونډی دی چی په منځنې توکه د ۶ تنو ډوډۍ خورو اړتیاوی پوره کوي.

» Back to top

 

د عدل په سکتور کی ونډه اخیستنه

د افغانستان د ښځینه قاضیانو ټولنه په ۲۰۰۳ کی جوړه شو او همدارنګه د افغانی ښځو د قانون دانانو او متخصصیونو یوه ټولنه شتون لري.
د افغانستان د ۱۵۴۷ برحاله قاضیانو له ډلي څخه یوازی ۶۲ یی ښځینه دي.
له ۱۲۴۱ مدافع وکیلانو څخه ۷۶ یا ۶.۱ فیصده یی ښځینه دي.
له 546 څارنوالانو څخه 35 یا 6.4% ښځینه دي.
د ستری محکمی په عالی شوراکی هیڅ یوه ښځینه غړی نشته.
د کورنی او د اطفال د دیوانونو رئیسانی ښځینه دی.

» Back to top

 

د امنیت په خدمتونو کی برخه اخیستل

ښځی د پولیسو او اردو په خدمتونو کی تر یو فیصده کم مامورین لری.
په افغانستان کی یوازی ۲۳۳ ښځینه پولیسانی دی.
د افغانستان په ملی اردو کی ۲۵۹ ښځی دی. چی د کابو ۴۳۰۰۰ پوځی کارمندانو ۰.۶ فیصده ده.

» Back to top

 

د سولی په راوستلوکی برخه اخیستل

د ښځو د چارو وزارت له خوا په ټول افغانستان کی د ښځو ۱۱۲۱ شوراګانی جوړی شوی دی چی ټولی 56535 ښځي د ښځو په دغو شوراګانو کی ونده لری.

» Back to top

 

روغتیا

د ښځو او د زیږون د روغتیا څانګه په ۲۰۰۳ کال کې د عامی روغتیا په وزارت کې جوړه شوه .
د روغتیا یی خدمتونو اساسی بستو ته انکشاف ورکړای شو چې په کې د زیږون چتکی پاملرنی برخه شامله ده .

خو له دی سره:
په هرو ۲۹ دقیقو کې یوه میرمن د ماشوم د زیږون پرمهال مړه کیږي ( ۱۶۰۰)څخه تر ۱۹۰۰ پورې په هرو سلوزرو ژوندینو زیږیدونو کې ، چې دا په نړی کې د مور د مړینی تر ټولو ستره دو همه لوړه مړینه ده).
یوا ځی ۱۴،۳ په سلوکې زیږونو کې ماهری قابلی حضور لری او یواځی ۱۲ په سلوکې ښځی د زیږون تر مخه مسلکی پاملرنې څخه برخمنی کیږی.
د محل په اړوند د ۳۰٪ څخه تر ۹۰ په سلو کی ښځې په کلیوالو سیموکې روغتیایی پاملرنې ته رسیدنه نه لرې.
ښځې په منځنۍ کچه ۶.۶ ماشومان لرې.
په افغانستان کې د ښځو لپاره د ژوند منځنېۍ اندازه ۴۴ کالونه ده.
د ۵۰۰۰۰ افغانانو څخه په سلوکې ۸۳ یې د توبرکلوز له آمله هرکالی مري چې هغه هم ښځې دي.
۴۸ فیصده ښځی په بدن کی د اوسپنی د لږی اندازی سره مخامخی دی.

 

» Back to top

 

زده کړه

د ښځو لپاره د سواد اټکل شوې اندازه په سلو کې د ۱۵،۸ پورې ده (د نارینه وؤ لپاره ۳۱په سلو کې ده).
په ابتدایې ښځوونځیو کی د هلکانو شمیر د نجونو په مقایسه دوه چنده دي.
یواځی په سلو کې ۱۹ ښوونځې د نجونو لپاره ځانګري شوي دي.
په ۲۹ فیصدو ولسوالیو کې د نجولپاره هیڅ ښونځي نشته.
یواځې د څلور و څخه یوی برخه د ښونکو څخه ښځې دي.
په لومړنۍ کچه یواځې یوه نجلې زده کو نکی د هردوؤ هلکانو په مقابل کی.
په منځنې ښوونځیو کی د هر ۵ تر ۶ هلکانو په مقایسه د نجو شیمر یوه تن ته رسیږی.
په منځینو ښوونځیو کې د نجونو شمیره د ۲۰۰۴ او ۲۰۰۵ کالونو په جریان کې په هرکال کی ۴،۷ فیصده په سلوکې را پریو تله.

» Back to top

 

واده

د افغانی کورنیو په مشرتوب کی یواځی ۲،۲ په سلو کې ښځې دي.
په افغانستان کې ښځې د ۷۰ څخه تر ۸۰ پورې د اجباری واده سره مخ دي.
د ښځو ۵۷ په سلو کې د ۱۶ کالونو د واده د قانونې عمر څخه وړاندې واده کیږي.
د راپورشوو طلاقونو شمیره په ۲۰۰۵ کال کې د ۱۴ په ۲۰۰۶ کال کې ۱۵۸ ته پورته شوه.

» Back to top

 

جنسی او جنیستی خشونت

د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمیسیون په ۲۰۰۶ کال د جنسی او جنیستي تیری او خشونت پیښې ۱۶۵۱ ثبت کړې دي.

۵۵۸ د شدید و هلو قضیي
۲۱۳ د اجباری واده قضیي
۱۰۶د ځان سوځولو پیښې
۵۰ د قتل پیښی
۴۱د نجونو د تبادلې پیښې
۳۴ د جبری زنا پیښې

د ښځو چارو وزارت په ۲۰۰۶ کال کې د جنسی او جنیستی خشونت ۱۹۵۳ پیښی ثبتې کړې دي.

۶۱۲ د اجباری واده پیښې.
۲۵۰ د وهلو پیښي.
۶۰ د قتل پیښې.
۴۴ د ځان سوځولو پیښې.
۳۱ د جنسی تجاوز (جبری زنا) پیښې.

» Back to top

 

د افغانستان دولت دښځو لپاره تعهداتو

» Back to top

 

د یونیفم افغانستان لپاره پروگرامونه

جنډر او عدالت

حاکميت او د سولی ارتقا ته د جندر شمولیت.
عدالت ته د ښځو زیات لاس رسی په خاص ډول په کلیوالو سیموکی:
د یوی امتحانی پروژی ملاتړ چی په ۶ ولایتونو کی حقوقی سلا مشوری او مرستی برابروی.
د پارلمان غړیو او د قانون د اصلاحاتو د کاری ډلو لپاره د تخنیکی همکاری له طریقه د حقوقی اصلاحاتو ملاتړ.
د جڼدر د مسایلو له لحاظه د افغانستان د قوانینو مرور او بررسی.
د اجباری او ماشومانو د ودونو د مخنيوي په اړوند د یوه پروتوکول د جوړولو لپاره د اسانتیاوو برابرول.
د وکالت، څیړنو، د پالیسی د وړاندیزونو، د ښځو پر ضد توتریخوالی د ابتدائی ډیټابیس او د قانون د اصلاحاتو له طریقه: د ښځو د حقونو، برابری او د خشونت په وړاندی د هغوی ساتنه.
د خشونت د ښځینه قربانیانو یا د خطر په معرض کی د واقع ښځو لپاره د ساتنی د میکانیزمونو لکه د خوندی کورونو او ارجاعی مرکزونو څخه ملاتړ.
د تبعیض امیزه قوانینو او پالیسی ګانو د اصلاحاتو لپاره د لایحی جوړول.
په ستره محکمه کی د ښځو د داخلیدو په اړوند ملاتړ.
د ښځینه پارلماني غړو، ولایتی شوراګانو د غړو او د مدنی ټولنی د استازیو د ظرفیتونو جوړول.

» Back to top

 

د ټولنی پیاوړتیا او اقتصادی پراختیا CEED

د CEED واحد د هیواد په کچه په ۶ ولایتونو کی د ښځو د اقتصادی مصونیت ملاتړ کوی. د ۲۰۰۳ کال راهیسی نږدی ۱۲،۶۶۰ ښځو او نجونو د یو شمیر پروژو څخه ګټه پورته کړی.

څه نا څه ۶۰۰ ښځی او نجونی په روانی- ټولنیزو کورسونو کی برخه اخلی او په هغو لارو چارو تمرکز کوی تر څو د هغوي سره مرسته وکړی کومي چی د جګرو له امله له ذهنی ټکان سره لاس او ګریوان شويدی.
څه نا ۱۳۸۸ ښځو او نجونو د کمپیوتر او انګلیسی ژبی په پروګرامونو کی ګډون کړیدی.
څه نا څه ۱۱۰۰ ښځی د ماشومانو د ادبیاتو، روغتیا او حفظ الصحی په برخو کی روزنی ترلاسه کړیدی.
څه ناڅه ۴۷۹۶ ښځی د زده کړی د روغتیا او د حقونو د پوهاوی په برخو کی روزل شویدی.
څه نا څه ۱۰۶۰ ښځی د زده کړی د صحت (روغتیایی) او حقوقی مشورو د مسایلو په برخه کی روزل شویدی.
څه نا څه ۸۹۵ ښځو د کوچنی سوداګری د موسساتو څخه پور ترلاسه کړي.
څه نا څه ۵۵۰ ښځو د مرغانو د روزلو او روغتیائی حفظ الصحی په برخه کی روزنی تر لاسه کړیدی.
څه نا څه ۱۳۸۱ ښځو د حرفوی روزنو او د عایداتو د راټولو د فعالیتونو په برخه کی روزنی ترلاسه کړیدی.
څه نا څه ۸۰۰ ښځو د ظرفیتونو د جوړولو په برخه کی روزنی ترلاسه کړیدی.
څه نا څه ۹۰ ښځو د مدنی حقونو د زده کړی په برخه کی روزنی لیدلی دی.
د دی روزنو زیاتره برخه د یونیفم په ملاتړ د ښځو د انکشاف په مرکزونو (WDCs) او د داخلی بی ځایه شویو کسانو په مرکزونو کی ترسره شویدی. دا مرکزونه د ښځو د یوځای کیدنی او راغونډوپخاطر خوندی ځایونه برابروی تر څو هغوی وکولای شی خپله پوهه شریکه کړی اود هغوی د سوکالی او معیشیت د ښه کولو په موخه بیلا بیلو مهارتونو ته ارتقا ورکړی.

» Back to top

 

د موسساتی ظرفیت جوړول

د ښځو د چارو د وزارت د موسساتی ظرفیت جوړول د یوه مخکښه وزارت په حیث او د حکومت په کچه د جڼدر د مسایلو جوړول. د ښځو د چارو د وزارت د پلان د ریاست د کارکونکو لپاره د تخنیکی ملاتړ برابرول او همدارنګه د وزیر او

د وزیر د مرستیالانو لپاره د پالیسی په اړوند د مشورو برابرول.
د ملت جوړولود بیاروغونی او اصلاحاتو لکه د اساسی قانون د لوی جرګی د پروسی، د ښځو په وړاندی د خشونت له منځه وړل یا د جڼدر او د قانون د کاری ډلو د جورولو له طریقه د ښځو په وړاند د ټولو تبعیضی د له منځه وړلو

کنوانسیون CEDAW د کاری قوی مدافعه او تبلیغ.
د هیواد د ښځو لپاره د عمل د یوه ملی پلان د نظارت تطبیق او جوړولو په هکله تخنیکی ملاتړ او همدارنګه د افغانستان په ملی پر اختیائی ستراتیژی کی د جنډر د مسایلو په اصلی مسیر کی راوړل او د افغانستان تړون لیک د معیارونو پلی کول.

» Back to top